DIYET ZAYIFLAMA METABOLIZMA
PROF DR METIN ÖZATA
PROF DR METIN ÖZATA
Your Subtitle text
SOK DIYET
SOK DIYET
PROF DR METIN ÖZATA
SOK DIYET
Bazi kisler hizli zayiflamak için Sok Diyet adi verilen veya ''3 günlük sok diyet'' veya ''bir haftalik sok'' diye adlandirilan diyetlerle zayiflayabileceklerini sanirlar. Oysa bilimsel literatürde böyle bir diyet sekli yoktur. Zaten 3 günde vrya bir haftada zayiflatan diyet kalorisi çok düsük olan diyetlerdir ki bunlar genelde 800 kalorinin altinda olup sagliga zararlidir. Bu diyetler nedeniyle kiside kanda sodyum ve potasyum gibi mineraller azalir, kalp ritim bozukluklari, adet ve seks bozukluklari görülebilir. Bu nedenle sok diyetleri önermiyoruz.
SOK DIYET YERINE NE YAPMALI?
Bir kisi zayiflamak istiyorsa öncelikli olarak kilo almasina neden olan hormon veya metabolizma bozuklugunun saptanmasi gerekir. Önce obezite ,ile ugrasan bir ENDOKRIN uzmanina basvurarak kendisinde hangi metabolik bozuklugun oldugu ortaya konmalidir.
HORMON BOZUKLUGU SIZI ZAYIFLATMAZ
Çabu kilo aliyor ve zor kilo veriyorsaniz sizde hormon bozuklugu vardir. Özellikle Hashimoto hastaligi, guatr, insülin direnci, prolaktin, kortizol gibi hormon bozukluklarinin arastirilmasi ve ona uygun bir tedavinin yapilmasi gerekir. Aksi takdirde ne diyeti yaparsaniz yapin biraz kilo verseniz bile hizla kilolari geri alirsiniz.
EN IYI DIYET HANGISIDIR?
En saglikli ve bilimsel diyet veya beslenme sekli GI DIYETI yani glisemik indeks diyetidir. Gidalarin glisemik endeksi yani kan sekerini yükseltme gücüne göre gidalarin seçimini yapmak ve akilci karbionhidat tüketimi yapmak en uygunudur.
GI DIYETI NASIL YAPILIR?
Yüksek glisemik indeksli (GI) yiyecekler, düsük GI yiyeceklere göre tokluk kan sekerinde ve yemek sonrasi 2 saatlik kan sekeri cevabinda daha çok artisa neden olurlar. Dünya Saglik Örgütü saglikli yasam için nisasta içermeyen polisakkaritlerden olusan, düsük GI’li karbonhidrat agirlikli diyetin (Enerjinin %55’inden fazlasi karbonhidrattan) tüketilmesini desteklemektedir.
Besinlerin kisa süreli doyurucu etkileri incelendiginde düsük GI’li besinlerin yüksek olanlara göre daha doyurucu oldugu bulunmustur. Yüksek GI ‘li ögünler, düsük GI’li ögünlerle karsilastirildiginda yemek sonrasi dönemde, kan sekerinde daha fazla yükselme ve düsmeye ve insülin düzeylerinde daha fazla artisa sebeb olurlar. Sonuç olarak ileri saatlerde yag asitlerinde ve kan sekerinde daha fazla düsüse ve acikmaya neden olurlar. Düsük GI li gidalarla ise insülin fazla yükselmediginden kan sekeri fazla düsmez ve açlik olmaz.
Düsük GI’li besinlerin tüketilmesinin obez çocuklarda vücut kitle indekslerinde (kilolarinda) daha fazla azalmaya neden oldugu bildirilmistir
Glisemik indeksi düsük gidalarla beslenince insülin hormonunda azalma ve enerji artmasi olustugu gibi yag depolanmasi azalir ve mevcut yaglar yakilmaya baslar. Sonuçta da kilo kaybi olusur. Düsük GI’li beslenme kilo kaybini 2 mekanizmayla yapar:
1. Doygunlugu artirarak
2. Yaglarin yakilmasini artirarak
Düsük GI’li gidalar yüksek GI’li gidalara göre daha uzun süre tok tutarlar ve bu nedenle sonraki ögünde daha az yemeyi saglarlar. Bir yemekteki GI oranini % 50 artirdiginizda doygunluk hissinde % 50 azalma olmaktadir. Doygunluk hissindeki bu artis bagirsaktan salgilanan kolesistokinin hormonunun düsük GI li diyetle daha fazla artis göstermesine baglidir.
Diger diyetlere karsilik bu GI diyetinin faydali olmasinin nedeni insülin direncini kirmasidir. 1200 kalorinin altinda diyet yapmak insülin direncini arttirir ve kilo aldirir. Kilo vermek için acikmanin ve tatliya saldirmanin önlenmesi gerekir. Bunun yolu da düsük glisemik indeksli gidalarla beslenmekten geçmektedir.
Diyetteki yagi azaltmakla veya toplam kaloriyi çok azaltmakla veya karbonhidrat miktarini çok azaltmakla açlik hissi baskilanamaz ve tekrar kilo alirsiniz. Düsük glisemik indeksli beslenmede aç kalma veya özel bir beslenme sekli, yani bir gidaya dayali beslenme, yoktur.
Düsük glisemik indeksli beslenme ile
1. Yemeklerden sonra olusan uyku basmasi, ögleden sonralari olusan enerji kaybi, halsizlik yok olur. Enerji kaybi veya halsizlik yemek sonrasi olusan insülin ve sekerdeki dalgalanmalardan kaynaklanmaktadir. Beyine yeterli glukoz geldiginden konsantre olursunuz. ve yorgunlugunuz ortadan kalkar.
2.Tip 2 diyabet, kalp hastaligi, tansiyon, depresyon ve bazi kanserler önlenir.
3.Iyi uyku uyursunuz.
4. Acikma nöbetleri azalir ve kalkar
Normalde acikma vücudun yemek ihtiyaci olunca ortaya çikan bir durumdur. Ancak acikmanin vücudun ihtiyaci olmadigi zamanlarda olusmasi normal degildir. Bu nedenle de ihtiyaç olmadan yemek yenildigi için kilo alinir. Normal olmayan bu acikma ataklari kandaki insülinin dalgalanmasindan olusur. Yüksek GI’li karbonhidrat yenince kan sekeri ve insülin hizla yükselir ve sonra kan sekerini hizla normalin altina indirir ve tekrar acikma olusur. Tekrar tatli bir seyler yerseniz ayni durum tekrar eder gider. Eger bu acikmalar sirasinda yüksek GI’li gida yerine düsük GI’li gida yenirse acikma nöbetleri azalmaya baslar.
Acikma ataklarini stres de artirabilmektedir. Stres artinca tatli gidalara yönelme olmasinin nedeni beyindeki serotonin denen mutluluk hormonunun bu gidalarla artmasi yüzündendir. Stresle artan kortizol hormonu da serotonini azaltmaktadir. Iyi uyuyamayan kisilerde de acikma ataklari olma nedeni serotonin azligindandir.
PROF DR METIN ÖZATA
SOK DIYET
Bazi kisler hizli zayiflamak için Sok Diyet adi verilen veya ''3 günlük sok diyet'' veya ''bir haftalik sok'' diye adlandirilan diyetlerle zayiflayabileceklerini sanirlar. Oysa bilimsel literatürde böyle bir diyet sekli yoktur. Zaten 3 günde vrya bir haftada zayiflatan diyet kalorisi çok düsük olan diyetlerdir ki bunlar genelde 800 kalorinin altinda olup sagliga zararlidir. Bu diyetler nedeniyle kiside kanda sodyum ve potasyum gibi mineraller azalir, kalp ritim bozukluklari, adet ve seks bozukluklari görülebilir. Bu nedenle sok diyetleri önermiyoruz.
SOK DIYET YERINE NE YAPMALI?
Bir kisi zayiflamak istiyorsa öncelikli olarak kilo almasina neden olan hormon veya metabolizma bozuklugunun saptanmasi gerekir. Önce obezite ,ile ugrasan bir ENDOKRIN uzmanina basvurarak kendisinde hangi metabolik bozuklugun oldugu ortaya konmalidir.
HORMON BOZUKLUGU SIZI ZAYIFLATMAZ
Çabu kilo aliyor ve zor kilo veriyorsaniz sizde hormon bozuklugu vardir. Özellikle Hashimoto hastaligi, guatr, insülin direnci, prolaktin, kortizol gibi hormon bozukluklarinin arastirilmasi ve ona uygun bir tedavinin yapilmasi gerekir. Aksi takdirde ne diyeti yaparsaniz yapin biraz kilo verseniz bile hizla kilolari geri alirsiniz.
EN IYI DIYET HANGISIDIR?
En saglikli ve bilimsel diyet veya beslenme sekli GI DIYETI yani glisemik indeks diyetidir. Gidalarin glisemik endeksi yani kan sekerini yükseltme gücüne göre gidalarin seçimini yapmak ve akilci karbionhidat tüketimi yapmak en uygunudur.
GI DIYETI NASIL YAPILIR?
Yüksek glisemik indeksli (GI) yiyecekler, düsük GI yiyeceklere göre tokluk kan sekerinde ve yemek sonrasi 2 saatlik kan sekeri cevabinda daha çok artisa neden olurlar. Dünya Saglik Örgütü saglikli yasam için nisasta içermeyen polisakkaritlerden olusan, düsük GI’li karbonhidrat agirlikli diyetin (Enerjinin %55’inden fazlasi karbonhidrattan) tüketilmesini desteklemektedir.
Besinlerin kisa süreli doyurucu etkileri incelendiginde düsük GI’li besinlerin yüksek olanlara göre daha doyurucu oldugu bulunmustur. Yüksek GI ‘li ögünler, düsük GI’li ögünlerle karsilastirildiginda yemek sonrasi dönemde, kan sekerinde daha fazla yükselme ve düsmeye ve insülin düzeylerinde daha fazla artisa sebeb olurlar. Sonuç olarak ileri saatlerde yag asitlerinde ve kan sekerinde daha fazla düsüse ve acikmaya neden olurlar. Düsük GI li gidalarla ise insülin fazla yükselmediginden kan sekeri fazla düsmez ve açlik olmaz.
Düsük GI’li besinlerin tüketilmesinin obez çocuklarda vücut kitle indekslerinde (kilolarinda) daha fazla azalmaya neden oldugu bildirilmistir
Glisemik indeksi düsük gidalarla beslenince insülin hormonunda azalma ve enerji artmasi olustugu gibi yag depolanmasi azalir ve mevcut yaglar yakilmaya baslar. Sonuçta da kilo kaybi olusur. Düsük GI’li beslenme kilo kaybini 2 mekanizmayla yapar:
1. Doygunlugu artirarak
2. Yaglarin yakilmasini artirarak
Düsük GI’li gidalar yüksek GI’li gidalara göre daha uzun süre tok tutarlar ve bu nedenle sonraki ögünde daha az yemeyi saglarlar. Bir yemekteki GI oranini % 50 artirdiginizda doygunluk hissinde % 50 azalma olmaktadir. Doygunluk hissindeki bu artis bagirsaktan salgilanan kolesistokinin hormonunun düsük GI li diyetle daha fazla artis göstermesine baglidir.
Diger diyetlere karsilik bu GI diyetinin faydali olmasinin nedeni insülin direncini kirmasidir. 1200 kalorinin altinda diyet yapmak insülin direncini arttirir ve kilo aldirir. Kilo vermek için acikmanin ve tatliya saldirmanin önlenmesi gerekir. Bunun yolu da düsük glisemik indeksli gidalarla beslenmekten geçmektedir.
Diyetteki yagi azaltmakla veya toplam kaloriyi çok azaltmakla veya karbonhidrat miktarini çok azaltmakla açlik hissi baskilanamaz ve tekrar kilo alirsiniz. Düsük glisemik indeksli beslenmede aç kalma veya özel bir beslenme sekli, yani bir gidaya dayali beslenme, yoktur.
Düsük glisemik indeksli beslenme ile
1. Yemeklerden sonra olusan uyku basmasi, ögleden sonralari olusan enerji kaybi, halsizlik yok olur. Enerji kaybi veya halsizlik yemek sonrasi olusan insülin ve sekerdeki dalgalanmalardan kaynaklanmaktadir. Beyine yeterli glukoz geldiginden konsantre olursunuz. ve yorgunlugunuz ortadan kalkar.
2.Tip 2 diyabet, kalp hastaligi, tansiyon, depresyon ve bazi kanserler önlenir.
3.Iyi uyku uyursunuz.
4. Acikma nöbetleri azalir ve kalkar
Normalde acikma vücudun yemek ihtiyaci olunca ortaya çikan bir durumdur. Ancak acikmanin vücudun ihtiyaci olmadigi zamanlarda olusmasi normal degildir. Bu nedenle de ihtiyaç olmadan yemek yenildigi için kilo alinir. Normal olmayan bu acikma ataklari kandaki insülinin dalgalanmasindan olusur. Yüksek GI’li karbonhidrat yenince kan sekeri ve insülin hizla yükselir ve sonra kan sekerini hizla normalin altina indirir ve tekrar acikma olusur. Tekrar tatli bir seyler yerseniz ayni durum tekrar eder gider. Eger bu acikmalar sirasinda yüksek GI’li gida yerine düsük GI’li gida yenirse acikma nöbetleri azalmaya baslar.
Acikma ataklarini stres de artirabilmektedir. Stres artinca tatli gidalara yönelme olmasinin nedeni beyindeki serotonin denen mutluluk hormonunun bu gidalarla artmasi yüzündendir. Stresle artan kortizol hormonu da serotonini azaltmaktadir. Iyi uyuyamayan kisilerde de acikma ataklari olma nedeni serotonin azligindandir.
